Κεντρική Σχόλια Περιεχόμενα Αναζήτηση

Η Ιστορία
                                                             

                                                                                                                                                     

     Η σημαία της Επανάστασης στο Πήλιο

 

 

   <>

    

 


.

Πέρδικα λάλαε κι έλεγε στις άλλες περδικούλες

 -Τους Τούρκους εβαρέσανε στου Γόλου τα καλύβια.

Σκούζουνε οι χανούμισσες, μοιριολογούν και λένε:

 -Τι ’ν του κακό που γίνηκε, Αλλάχ, προυχτές του βράδυ

στης Μακρινίτσας τα βουνά, στου Αϊ- Λια τη ράχη,

 που ήταν ούλοι οι αρχηγοί, ο Χρόνης, ο Μπασδέκης,

ο γέρος ο Φιλάρετος, μαζί κι ου Κουτζαμάνης.

 Μα κει που πολεμούσανε, μια τούρκική φρεγάτα

ιμτάτι στέλνει γρήγορα στους Τούρκους να γλιτώσει

 ρίχνει  αράδα κανουνιές  στου  Πισκοπχιού τα μέρη,

 χωρίς μπαρούτι αληθινό, χωρίς να ’χουν γκιουλέδες.

 Κι οι χότζηδες ανέβηκαν τότε στους μιναρέδες

Και το Γριτζάνο κράζουνε, ρεήμια να του δώσουν

 Να σταματήσει τουν πόλεμο, να πάψει του κριλέσι.

-Δεν παύω, λέει τουν πόλεμο, δεν παύω το ντουφέκι,

 θέλου ρεήμια τούρκισσες, ρουμιές για να τις κάμω,

θέλου να πιάσω τουν πασιά, σκλάβο να το νε πάρω.

( Δημοτικό Τραγούδι )                              

 


 Η Επανάσταση του 1821

    Το "αρματολίκι" του Πηλίου είχε δοθεί στο Πρωτοπαλίκαρο του  Ανδρούτσου Αστέριο ή  Αστέρη Μπασδέκη. Γιοί αυτού είναι ο Κυράκος και  ο Παναγιώτης οι οποίοι τον διαδεχθήκαν. Ο Κυριάκος έχει σπάνια ηγετικά προσόντα και μεγάλη ανδρεία και για τον λόγο αυτό είναι από τους πρώτους που μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Άνθιμο Γαζή.   Από το 1817 ο Φιλικός Αρχιμανδρίτης Άνθιμος Γαζής επιστρέφει στις Μηλιές ως απεσταλμένος της " Αρχής " για να προετοιμάσει την Επανάσταση. Στις 10 Απριλίου 1821 οι Φιλικοί του Πηλίου μαζευτήκαν στις Μηλιές στο σπίτι του Γιάννη Δήμου. Εκεί αποφάσισαν την έναρξη της Επανάστασης και ορίστηκε Στρατιωτικός Αρχηγός ο Κυριάκος Μπασδέκης. Μέρες αργότερα  οι Ζαγοριανοί υπό την αρχηγία του οπλαρχηγού τους Κυριάκου Μπασδέκη συγκεντρώθηκαν στις 5 Μαΐου του 1821 στου " Μπασδέκη το καλύβι " (σημερινό "Χάνι του Ζήση") και με την συμμετοχή του Φιλίππου Ιωάννου  κατέβηκαν νοτιότερα και αφού συνδέθηκαν με τους πολεμιστές των άλλων χωριών, περίμεναν το σύνθημα του Άνθιμου Γαζή. Επτά υδραίικα και σπετσιώτικα πλοία, με επικεφαλής τον πλοίαρχο Αναστάσιο Τσαμαδό, μπήκαν στον Παγασητικό, έπιασαν στα Λεχώνια, ξεφόρτωσαν όπλα και και μπάλες για τα κανόνια κι έκαναν τους Τούρκους να κρυφτούν στο  κάστρο του Βόλου. Εκεί είχαν μεταφέρει από τα τέλη Μαρτίου μεγάλες ποσότητες τροφίμων και πυρομαχικών καθώς και καθετί πολύτιμο.

    Ο Άνθιμος Γαζής κι ο οπλαρχηγός Κυριάκος Μπασδέκης (φιλικός κι επίσημος αρματολός του Πηλίου) συγκάλεσαν, στις Μηλιές, λαϊκή συνέλευση. Έγινε, στις 7 Μαΐου 1821, με κατάληξη την κήρυξη της επανάστασης στο Πήλιο. Οι πρόκριτοι ακολούθησαν αναγκαστικά αν και φοβούμενοι ότι μια αποτυχία θα αφαιρούσε τα προνόμια της περιοχής. Οπλισμένοι άνδρες από τα γύρω χωριά έφταναν στις Μηλιές, ως τις 9 του μήνα, οπότε ετοιμάστηκαν να χτυπήσουν το κάστρο του Βόλου.

    Στις 10 Μαΐου μαζί με το " Χριστός Ανέστη " σε όλες τις εκκλησίες του Πηλίου ακούστηκε και το " Η Ελλάς Ανέστη ". Η Επανάσταση ξεκίνησε και διαβάστηκε η πρώτη προκήρυξη της ¨"Αρχής " . Ο Κυριάκος σήκωσε την σημαία που είχε κεντήσει η αδελφή του Γιάννη Δήμου Ασημώ Ραζή. Κατ΄ αρχάς μεταβήκαν στο Βελεστίνο που το ελευθερώσαν και κατόπιν πολιόρκησαν το φρούριο του Βόλου ( Γόλος ονομαζόταν κατά την Τουρκοκρατία ). Στην παραλία των Κάτω Λεχωνίων  από τις 6 Μαϊου είχαν καταπλεύσει τα υδραίικα καράβια , με καπετάνιους τον Αναστάσιο Τσαμαδό, τον Ιωάννη Κούτση και τον Ιωάννη Κυριακό. Την επόμενη μέρα μετακινήθηκαν στην παραλία της Αγριάς ώστε να είναι κοντύτερα στον Βόλο.  Στην μάχη που ακολούθησε  πληγώθηκε βαρύτατα ο Κυριάκος Μπασδέκης, ο οποίος μεταφέρθηκε στο Τρίκερι. Ο Πασάς της Λάρισας Μαχμούτ Δράμαλης στέλνει στρατό και πνίγει την Επανάσταση. Επειδή δεν βρίσκει αντίσταση στα χωριά " χαλάει " μόνο τα σπίτια των Φιλικών. Το 1823 επιτίθενται κατά των Επαναστατών που έχουν δημιουργήσει νέες εστίες στην  περιοχή Αργαλαστής - Τρικερίου. Κατά την μάχη που έγινε εκεί στις 8 Μαΐου 1823  σκοτώνεται ο οπλαρχηγός και καταστρέφονται τα χωριά Αργαλαστή, Προμύρι και Λαύκο

 


Άνω Βόλος

      Στις 23 Μαρτίου 1854 μαζεύονται στον Άνω Βόλο ο καπετάν Βαρδής Μπασδέκης από την Μακρινίτσα, ο Λογοθέτης από την Δράκεια, ο  Κασιδαντώνης και ο αδελφός του Γιώργος από τη Πορταριά, ο Κουτσούπης  από τον Άγιο Ονούφριο και άλλοι φθάνοντας συνολικά τους 1000 άνδρες. Την 25η Μαρτίου αιφνιδιαστική επίθεση του Αβδούλ Πασά με 4000 στρατιώτες διαλύει τους επαναστάτες. 11 εθελοντές φιλέλληνες από την Πολωνία και την Ουγγαρία περικυκλώνονται και μετά από 2ωρη μάχη σκοτώνονται. Όσοι σωθήκαν αποτραβήχτηκαν στην περιοχή της Μακρινίτσας.


   Μακρινίτσα

Εβγάτε Τούρκοι Λαρ’σινοί κι αγάδες απ’ το Κάστρο
να ιδήτε εδώ τον πόλεμο που κάνουν οι ραγιάδες

Να διήτε και τη Χρόναινα, τη νύφη τού Κατσούρα,
να διήτε τη Σουίπαινα με τα ογδόντα χρόνια

Να διήτε τη Μαλιούφαινα ( Μπασδέκη ), κορίτσι στον ανθό του
με το δεξί να ντουφεκά, με το ζερβί να κόβει».

                                               ( Δημοτικό Τραγούδι )(Διαβάστε το όλο εδώ ή τραγούδηστε το είναι τσάμικος)

      Την Πρωτοχρονιά του έτους 1878 έχει οριστεί η προσωρινή Κυβέρνηση Πηλίου που αποτελείται απο τούς  Ιερώνυμο  Κασσαβέτη (Πρόεδρος), Ζήσιμο Μπασδέκη (Αντιπρόεδρο), Ζ. Φυτούλη, Α. Βογιατζή, Γ. Νικολάου, Κ. Γαρέφη, Κ. Σακελλαρίδη, Ε. Σταμούλη (Αντιπρόεδρος) και Κ. Κοτσαμάνη. Οι Τούρκοι οργάνωσαν στρατό και  αργότερα, με επικεφαλής τον Ισκεντέρ  Πασά ανέβηκαν στην Πορταριά. Η μάχη διεξήχθη δυτικά της Μακρινίτσας στην θέση "Σταυρός" του βουνού «Σαρακηνός» στίς 6 Φεβρουαρίου. Η περιοχή της Μακρινίτσας είχε από την τουρκική διοίκηση ιδιαίτερα προνόμια, ήταν μάλιστα η πρωτεύουσα των "βακουφίων" (μοναστική περιουσία που είχε περιέλθει στην οικογένεια των Μαλιασσηνών). Η τουρκική δύναμη του Βόλου ήταν κανονικά 5000 στρατιώτες αλλά ο αρχηγός των Τούρκων Ισκεντέρ Πασάς ζήτησε βοήθεια με αποτέλεσμα οι δυνάμεις του να υπερβούν τις 10000 άνδρες. Η Μαργαρίτα Μπασδέκη, κατα την διάρκεια της μάχης και όταν σκοτώθηκε ο αδελφός της, τίθεται επικεφαλής των πολεμιστών. Εκείνη την στιγμή φαινόταν οτι η μάχη ήταν χαμένη, αλλά πέρνοντας το όπλο του αδελφού της ανέβηκε σε ένα βράχο και φώναξε "Εγώ γυναίκα είμαι αλλά θα κάτσω να πολεμήσω". Όλοι παραμείναν μετα απο αυτό στις θέσεις τους. Είναι 70 γυναίκες, μεταξύ των οποίων  η Παπαθανάσενα Μητριάνα και η Σουίπενα, και περίπου 300 επαναστάτες. Το πρωί έφτασε με 17 άνδρες και ο Αξελός. Η μάχη τελικά κρίθηκε υπέρ των Επαναστατών. Από την μάχη ελάχιστοι γλύτωσαν και μεταξύ αυτών η Μαργαρίτα Μπασδέκη  ( Μαλιούφα ), η οποία θα πεθάνει ξεχασμένη το 1928.  Κατά την μάχη της Μακρινίτσας το 1878 έλαβαν μέρος  μεταξύ των πολεμιστών εκτός της  ηρωίδας ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΣ ΜΠΑΣΔΕΚΗ ( 1825-1928 ) και ο φιλέλληνας, Άγγλος δημοσιογράφος των "ΤΙΜΕS"του Λονδίνου Κάρολος Όγλ. Ο Κάρολος Όγλ σκοτώθηκε κατά την προσπάθεια του να σώσει τα γυναικόπεδα που φεύγαν πρός την Πορταριά.

Προς τιμήν της Μαργαρίτας γράφτηκε το δημοτικό τραγούδι, σε ρυθμό ηρωικό τσάμικο,

Στις Μακρυνίτσας το παζάρι

Μαργαρίτα παλληκάρι

κει που ΄λλοι ΄ναι μαζουμένοι

Μαργαρίτα παινεμένη

Ούλοι οι καπετανέοι

στα ολόχρυσα ντυμένοι

κι στ΄ασήμια αρματουμένοι

 

Κει στα ψλα τα παραθύρια

κάθουντι δυό μαύρα φρύδια

κι αγναντεύνει του παζάρι

ποιόνι να κελέσνι βράδυ.

 

Να καλέσνι του Μπασδέκη

Μι΄τ΄ολόχρυσου γιλέκι;

 Να καλέσνι τουν Κατσούδα

πουχει τη χρυσή τη φούντα;

Να καλέσνι κι του Τάσιου

τον Τσαμή τουν Καρατάσιου;

 

Να καλέσνι τουν Τσαπάρα

μι την ασημένια πάλα

Να καλέσνι τον Γατρέφη

πούχει τ΄ άρματα κι  αρέσει

πώχει δαχτυλιδι μέση;

                                    ( Δημοτικό τραγούδι )

                                          

 

    Στην επανάσταση του Πηλίου, κατά τον Ιανουάριο του 1878, η Ζαγορά υπήρξε η έδρα της επαναστατικής κυβερνήσεως των εξεγερμένων περιοχών, της οποίας πρόεδρος εξελέγη ο Ιερώνυμος Κασσαβέτης.

 Η επανασκλάβωση του Πηλίου αποτυπώθηκε στο παρακάτω δημοτικό τραγούδι

 

Κλαίνε όλα τα δέντρα, κλαίνε και τα κλαριά

κλαίει και η Μακρινίτσα η δόλια η Πορταριά

που πάτησαν στο Βόλο τα δώδεκα χωριά

πήραν αι δυο κοράσα από την Πορταριά

το’ να το λεν Ελένη τα’ άλλο Κωνσταντινιά

τη Λένη παν στην πόλη δώρο το Βασιλειά

την άλλη στο Βεζύρη την Κωνσταντινιά

                                                                                            ( Δημοτικό τραγούδι)

 

    Και η επανάσταση μεν εκείνη κατεστάλη, με πρωτοβουλία της Αγγλίας, είχε όμως σαν αποτέλεσμα την παραχώρηση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα με την συνθήκη του Βερολίνου του 1878. Στις 2 Νοεμβρίου 1881 ο Ελληνικός Στρατός παρελαύνει νικητής στην παραλία του Βόλου.

   


Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΣΤΟ  ΛΗΞΟΥΡΙ  (21 ΜΑΪΟΥ 1864)

     Ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έφτασε στο Ληξούρι ήταν ο μορφωμένος αξιωματικός Ζήσιμος Μπασδέκης, και εκείνη την ημέρα φύτεψε στην  πλατεία  Πετρίτση την λεύκα της Ενώσεως. 

 

Κεντρική ]

Αποστολή αλληλογραφίας προς sxediastis@basdekis.gr με ερωτήσεις ή σχόλια για αυτήν την τοποθεσία Web                                                                .
Πνευματικά δικαιώματα © 2007 Δ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ
Τελευταία τροποποίηση:  05/05/2016